Środki płatnicze średniowiecza

Jednostki masy i obrachunkowe w średniowieczu

Grzywna

Grzywna – jednostka masy używana w średniowieczu w Polsce, Czechach i na Rusi oraz jednostka płatnicza. Jedna grzywna oznaczała masę pół funta. Z jednej grzywny srebra bito 60 sztuk (kopę) monet praskich, lub 48 groszy praskich.

1 grzywna = 4 wiardunki = 24 skojce = 60 szelągów = 720 fenigów

1 grzywna = 20 groszy = 60 szelągów

Istniały też grzywny żelazne, jak grzywna siekieropodobna czy grzywna gro­topodobna, funkcjonujące jako płacidło, czyli pieniądz przedmiotowy.

Grzywna krakowska

Grzywna krakowska – dawna jednostka miary stosowana w śre­dnio­wiecznej i nowożytnej Polsce. W XIV wieku odpowiadała 196,26 g, na początku XVI wieku – 197,684 g, po 1558 roku – 201,802 g, a po 1650 roku – 201,86 g.

1 grzywna krakowska dzieliła się na: 4 wiardunki = 8 uncji = 16 łutów = 24 skojce = 96 granów = 240 denarów = 480 oboli.

Grzywna krakowska to także jednostka obliczeniowa – jedna grzywna kra­kowska równała się 48 groszom praskim, 96 półgroszom, 288 trzeciakom. Z grzywny krakowskiej srebra wybijano: 576 denarów za panowania Władysława Łokietka, 768 denarów za Kazimierza Wielkiego, 864 denary za Władysława Jagiełły.

Skojec

Skojec, średniowieczna niemiecka jednostka obrachunkowa, jednostka mone­tarna lub jednostka masy równa 1/24 grzywny.

1 skojec = 30 fenigów = 2 grosze = 4 półgrosze (kwartniki)

Wizerunek grosza praskiego

Grosz praski - podstawowa jednostka płatnicza w średniowiecznej Polsce

(na podstawie Wikipedii)

Wybrane ceny obowiązujące w średniowieczu

Koszt obiadu królewskiego (król wraz ze świtą), wydanego w dniu 10 maja roku pańskiego 1389 na zamku w Niepołomicach pod Krakowem wyniósł dokładnie 153 grosze.

(na podstawie: J.A. Szwagrzyk, Pieniądz na ziemiach polskich X-XX wiek, Wrocław 1990)

Ceny nieruchomości

1282 wieś Klasztor w Henrykowie 700 grzywien
1340 ziemi 1 łan 192 grosze
1400 dom nabyty przez Collegium Maius UJ w Krakowie 28800 groszy
1427 kram w Przemyślu 960 groszy
1432 ogród w Warszawie 300 groszy
1437 mennica z wyposażeniem w Świdnicy 96000 groszy

Ceny podstawowego uzbrojenie

ok. 1400 topór od 2 do 6 groszy
ok. 1400 miecz od 16 do 72 groszy
ok. 1400 sztylet od 6 do 8 groszy
ok. 1400 kusza od 40 do 60 groszy
ok. 1400 koń bojowy od 96 do 720 groszy
ok. 1400 pełna zbroja płytowa od 200 do 400 groszy

Posag oraz ceny różnych towarów

1344 posag króla Kazimierza Wielkiego dla córki Elżbiety 1560000 gr
1450 Biblia w Gnieźnie 1440 groszy
1318 koń pod wierzch 406 groszy
1350 owca na Śląsku 2 grosze
1357 prosię w Poznaniu 8 groszy
1358 słoniny połeć w Lubinie 8 groszy
1363 trzewików para 6 groszy
1396 pieprzu funt 16 groszy
1396 węgorzy kamień (około 12 kg) 8 groszy
1400 wykonanie 1 podkowy w Krakowie 2 grosze
1403 krowa 24 grosze
1403 100 jaj w Krakowie 3 grosze
1403 60 garnków glinianych małych 5 groszy
1405 śledzi beczka 72 grosze
1447 piwa beczka (około 225 litrów) 60 groszy
1449 pług 6 groszy
1475 drewno opałowe - 1 wóz 4 grosze

Przykładowe zarobki w średniowieczu

1350 robotnik sezonowy dziennie na Śląsku 3 denary
1404 żniwiarz za dzień pracy w Czersku 1 grosz
1435 sekretarz miejski rocznie w Krakowie 672 grosze
1450 rzeźnik za zarżnięcie wieprza na Śląsku 4 denary
1475 drwal dziennie, bez wyżywienia na Śląsku 1,5 grosza

(na podstawie informacji na stronie www.monetki.friko.pl)

Wersja mobilna Grzywna, skojec, grosz praski